St. Jozefkerk - Budel-Dorplein

De Sint-Jozefkerk was de parochiekerk van Budel-Dorplein (provincie Noord-Brabant), gelegen aan het Kerkplein 201.

Geschiedenis

Budel-Dorplein, vanaf 1892 gebouwd nabij de Budelse zinkfabriek, had aanvankelijk geen kerk en het volcontinu werkrooster maakte het voor de werknemers vaak onmogelijk om de voettocht naar de kerk in Budel of het Belgische Hamont te ondernemen. Daarom kwam er al in 1896 een kapel op het fabrieksterrein, in de retortenfabriek, nadat voordien de mis in een gang van het kantoor was opgedragen.
De mis werd aangekondigd door de fabrieksfluit, wat een unicum genoemd mag worden.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Adres: Hoofdstraat 201
Plaats: Budel-Dorplein
Functie: Religieus
Rolstoel vriendelijk: Ja
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdcr91
De Witte Villa - Budel-Dorplein

Inleiding

De VILLA is in 1898 gebouwd voor de directeur van de zinkfabriek te Budel-Dorplein, Emile Dor. Het pand dat zowel kenmerken heeft van het eclecticisme als van de Italiaanse Neo-renaissance maakt onderdeel uit van het
fabrieksdorp, zoals dat vanaf 1892 werd opgezet door de gebroeders Dor ten behoeve van de door hen opgerichte zinkfabriek.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Monumenttype: Rijksmonument
Adres: Hoofdstraat 104
Plaats: Budel-Dorplein
Bouwjaar: 1898
Functie: Woonhuis
Rolstoel vriendelijk: Gedeeltelijk
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdag31
Cantinetheater - Budel-Dorplein

Ontstaan zinkfabriek en Dorplein

In 1892 kochten de Belgische gebroeders Lucièn en Emile Dor, tesamen met andere aandeelhouders, 680 ha. grond van de gemeente Budel. Het betrof een gebied onder de naam ''Schooter hei''. Ze begonnen terstond met het bouwrijp maken van het water- en vennengebied en ontwikkelden een zinkfabriek. De eerste oven ging onder vuur in 1893. Ook werd al snel gestart met woon- en verblijfplaatsen voor employés en werklieden. Daarvoor werd, naast privéwoningen, ''Hotel Sint Joseph'' (in de volksmond ''De Cantine'') gebouwd voor de arbeiders die in ploegendienst werkten. De vervoersmogelijkheden waren nog zeer beperkt voor de werklieden uit de wijde omgeving, met werktijden van 6 dagen per week en 12 uur per dag.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 13:00 - 19:00 uur
Adres: Hoofdstraat 80
Plaats: Budel-Dorplein
Functie: Theaterzaal
Website: https://www.cantinetheater.nl/
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdcr90
Hotel St. Joseph (Cantine) - Budel-Dorplein

LET OP: Tijdens Open Monumentendag 2021 is ENKEL het Cantine Theater te bezoeken!

Inleiding

Het voormalige HOTEL ST. JOSEPH, ook DE CANTINE geheten, werd in 1896-1898 gebouwd door Ant. Neeskens te Budel-Dorplein als onderdeel van het vanaf 1892 door de gebroeders Dor opgezette fabrieksdorp ten behoeve van de door hen opgerichte zinkfabriek.

Het gebouw herbergde ruimten voor een hotel, een jongens- en meisjesschool, een bakkerij, een winkel, een ontspanningszaal, een was- en strijkinrichting, een klooster met kapel en een ziekenzaal. Het geheel werd beheerd door de Franse zusters van de H. Carolus Borromeus en gecontroleerd door de familie Dor. In het gebouw zijn stilistisch zowel kenmerken van de Neorenaissance als de Vlaams geïnspireerde Neo-gotiek te vinden.

Inwendig werd het gebouw rond 1950 gemoderniseerd. In 1985 werd het gebouw verkocht door de directie van de zinkfabriek. Sinds 1988 dient het als tijdelijk opvangcentrum voor asielzoekers onder de naam "Kempense Veste".

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 17:00 uur
Monumenttype: Rijksmonument
Adres: Hoofdstraat 80
Plaats: Budel-Dorplein
Bouwjaar: 1896-1898
Functie: Horeca
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdcr30
Villa - Hoofdstraat 78 - Budel-Dorplein

Deze villa is in 1902 gebouwd voor Maurice Dor, neef van de stichters van de zinkfabriek.
Het gebouw aan de belangrijkste weg maakt onderdeel uit van het fabrieksdorp zoals dat vanaf 1892 werd opgezet door de gebroeders Dor ten behoeve van de door hen opgerichte zinkfabriek.
In de villa woonden vanaf 1974 de zusters (Dochters der Liefde van de H. Vincentius a Paulo ) nadat ze uit ‘De Cantine’ vertrokken, tot 1987, toen ze Dorplein definitief hebben verlaten.
De villa heeft kenmerken van de Chaletstijl. Het tweelaagse onderkelderde pand heeft een samengestelde plattegrond. De gevels zijn opgetrokken uit rode Belgische baksteen. Op de samengestelde zadeldaken liggen leien in maasdekking.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Monumenttype: Rijksmonument
Adres: Hoofdstraat 78
Plaats: Budel-Dorplein
Bouwjaar: 1902
Functie: Woonhuis
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdagcr29
Nyrstar - Hoofdstraat 1 - Budel-Dorplein

In 1892 besloot de gemeenteraad van de toenmalige gemeente Budel tot verkoop van 628 Ha. grond aan de Waalse broers Lucien en Emile Dor en geldschieter François Sepulchre, ten behoeve van een door hen op te richten zinkfabriek. Het gebied waarin de fabriek en het bijbehorende dorp tot stand zou komen, bestond uit onontgonnen heide met vennen. De fabriek werd gesitueerd ten noordoosten van de latere woonkern en gebouwd in 1892. Het complex bestond uit zes zinkovens, één hal en een kantoor. Daarmee was de eerste en uiteindelijk enige zinkfabriek in Nederland een feit. Belangrijke momenten in het bestaan van de fabriek waren de bouw van de nieuwe retortenfabriek in 1900, de bouw van hal 2 in 1905, gevolgd door hal 3 in 1908. In 1973 werd overgeschakeld op een nieuw procedé van zinkfabricage. Het oude kantoorgebouw is een van de weinige restanten van het oude fabriekscompex. Het heeft onder andere glas-in-loodramen met de afbeelding van de jonge, in 1898 ingehuldigde, koningin Wilhelmina.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Adres: Hoofdstraat 1
Plaats: Budel-Dorplein
Functie: Industrieel
Rolstoel vriendelijk: Gedeeltelijk
Website: https://www.nyrstar.com/operations/processing/nyrstar-budel
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdcr94
Open tuin - Theo Stevenslaan 23 - Budel-Dorplein

Een tuin met vijver, verscholen hoekjes en natuurlijk veel bloemen en planten.
Hieronder een aantal doorkijkjes in de tuin.
Natuurlijk is het veel mooier oom de tuin met eigen ogen te komen bekijken. U ben t tijdens Open Monumentendag, 12 september, van harte welkom.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Adres: Theo Stevenslaan 23
Plaats: Budel-Dorplein
Functie: Open tuin
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdagcr93
Gevangenisgebouwtje - Budel-Dorplein (Prisonneke)

Het in de Nederlandse context unieke gevangenisgebouwtje is vermoedelijk gebouwd kort vóór of na 1900. Het gebouwtje in ambachtelijk-traditionele vormen maakt onderdeel uit van het fabrieksdorp, zoals dat vanaf 1892 werd opgezet door de gebroeders Dor ten behoeve van de door hen opgerichte zinkfabriek. Nadat het buiten functie en sterk onderkomen was geraakt is het sinds 1976 als opslagruimte door de nieuwe particuliere eigenaar gebruikt. In 2013-2014 is het gebouwtje met toestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed volledig en minutieus gerestaureerd door de werkgroep Monumenten van Heemkundekring ‘De Baronie van Cranendonck’ en openbaar toegankelijk gemaakt. Sindsdien wordt het vaak bezocht door belangstellenden en is het bijzondere object opgenomen in wandel-, fiets-, en autoroutes.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Monumenttype: Rijksmonument
Adres: Theo Stevenslaan 30 (tegenover)
Plaats: Budel-Dorplein
Bouwjaar: 1926
Functie: Gerechtsgebouw
Rolstoel vriendelijk: Ja
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdagcr34
Vier-onder-een-kapwoning (Çarré Mulhousien) - St. Josephstraat 134 - Budel-Dorplein

St. Josephstraat 134 (galerie kunstenares Nanouk Weijnen)

De woning met atelier aan de Sint-Josephstraat maakt onderdeel uit van drie (van de oorspronkelijk elf geplande, maar niet uitgevoerde) straten met woningen voor de ‘ouvriers’, de arbeiders van de zinkfabriek.
Anders dan de op ruim bemeten percelen gelegen directeursvilla’s en de ook vrijstaand of als twee-onder-een-kap gebouwde ruime woningen voor de ‘employés’ (‘hoger’ personeel) dichter bij de fabriek, ging het hier om hoge vier-onder-een-kap woningen, die in 1907 wat verderop werden voltooid. Het betrof tien blokken van elk vier woningen aan de St. Josephstraat, de Liedekerkestraat en de Sepulchrestraat. Deze zijn genoemd naar St. Joseph, patroon van de arbeiders; graaf De Liedekerke, Belgisch industrieel en geldschieter van de fabriek; François Sepulchre, mede-oprichter en eveneens geldschieter van de zinkfabriek.
Het gaat om tweelaags woningen, rug aan rug gebouwd, waarbij elk gebouw uit vier woningen bestaat, met een lagere aanbouw.
Naar het voorbeeld in Mulhouse (Frankrijk) wordt dit type ook wel aangeduid als ‘Carré Mulhousien’-woningen.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Adres: St. Josephstraat 134
Plaats: Budel-Dorplein
Bouwjaar: 1907
Functie: Woonhuis
Rolstoel vriendelijk: Nee
Website: https://www.nanoukweijnen.nl/
Korte Google url: https://tinyurl.com/omdag95
Jorine's Theetuin

U bent hier van harte welkom om de theetuin te bezoeken  in een oase van rust onder het genot van een kopje thee of koffie met gebak.
Een prijstijst kunt u hier  vinden.

Denk bij binnekomst om de registratie (verplicht) en volg de Coronaregels op, met name de afstand.

Het gaat ook hier om een tweelaagse woning, rug aan rug gebouwd, waarbij elk gebouw uit vier woningen bestaat, met een lagere aanbouw.
Naar het voorbeeld in Mulhouse (Frankrijk)  wordt dit type ook wel aangeduid als ‘Carré Mulhousien’-woningen.

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur
Adres: Sepulchrestraat 166
Plaats: Budel-Dorplein
Bouwjaar: 1907
Functie: Horeca
Website: https://www.jorinestheetuin.nl/
Korte Google url: https://tinyurl.com/OMDcr98
Ollies frietbus

Wie kent Ollie nog niet? Die nostalgische bus met die lekkere friet.

De naam zegt het al, bij deze knusse frietbus eet u gewoon een lekkere puntzak frieten, of patat, net wat u wilt, met de frietsaus van Oliehoorn, de bekende frikandel speciaal of de smakelijke rundvleeskroket met mosterd.
En wat is uw favo-frietje? Of bent u een vegetariër? Dan bakken wij voor u natuurlijk ook een kaassoufflé. Bovendien crosst Ollies frietbus op eigen kracht met friet, koffers, gitaar en veel bekijks naar uw locatie toe.
En gelooft u dat wij op uw event 600 puntzakken friet per uur serveren uit deze oldtimer?

Want Ollies frietbus is toch echt voorzien van forse HR-friteuses met een flinke capaciteit en hierdoor zeer geschikt voor grote bedrijfsfeesten, festivals en evenementen.

LET OP: alleen contact betalen mogelijk

Tijdens Monumentendag geopend op: Zondag
Openingstijden: 10:00 - 16:00 uur

Fietsroute

Via deze mooie route kunt u op de fiets alle deelnemende monumenten op zaterdag bezoeken en genieten van de mooie omgeving. Kijk eens op de plattegrond voor de ligging van de knooppunten en de monumenten.

De route volgt het bewegwijzerde knooppunten-systeem.
U kunt starten op elke willekeurige locatie aan de route.

Wandelroute

In Budel-Dorplein is de wandelroute "Le projet de Dorplein" uitgezet.
Een wandeling van 2.5 of 7 km langs alle bezienswaardigheden in het voormalige fabrieksdorp.

De route start bij gemeenschapscentrum "De Schakel" St. Barbaraweg 1.
Hier staat ook een informatiepaneel.

Open Monumentendag Cranendonck 2021 is mogelijk gemaakt met medewerking van:
Heemkundekring "De Baronie van Cranendonck"